• De Certified JTI® Practitioner- geeft de coachee inzicht in de JTI® en zijn eigen aangegeven voorkeurstype. Na de terugkoppeling aan de coachee is er altijd gelegenheid voor dialoog om te komen tot het herkenbare type.

• Zoals gezegd, zou het JTI® -gesprek het karakter van een dialoog moeten hebben, een gezamenlijke verkenning waarin de JTI® -geautoriseerde de coachee zoveel mogelijk inzicht geeft in het eigen type. De uitleg over de JTI® en de gezamenlijke verkenning is daarbij zeer belangrijk. Na de uitleg en de uitkomst van de vragenlijst kan de coachee uiteindelijk beslissen welk type het meest passend is.

• De coachee moet ervaren dat hij centraal staat in het gesprek. Daarom zal de Certified JTI® Practitioner aansluiten op de voorbeelden en de hulpvraag van de coachee. Een gesprek kan altijd worden aangevuld met een later gesprek.

Kwaliteit van het gesprek
Een goed gesprek kent twee kwaliteitsniveaus:

• Het JTI® -onderwerp: De coachee krijgt inzicht in de JTI® de betekenis daarvan. Het sluit aan op het doel van het onderzoek en de behoefte van de coachee.

• Het proces: het gesprek vindt plaats op een ontspannen, positieve manier in een prettige sfeer. Er is een goede relatie tussen de JTI®-geautoriseerde en de coachee. Dat neemt nietweg dat er, vanuit de relatie, zeker dingen teruggegeven kunnen worden die minder prettig aanvoelen maar wel goed zijn voor het proces. Daarbij altijd een positieve intentie.

• Informeer de coachee kort over de JTI® : wat is de JTI® en waarvoor het kan worden gebruikt.

• Zorg voor duidelijkheid over het doel van het gesprek en waar het JTI®-resultaat voor kan of moet worden gebruikt.

• Vraag vervolgens de coachee een online vragenlijst in te vullen. Geef daarbij duidelijk aan dat er geen verkeerde antwoorden bestaan. De vragenlijst gaat over voorkeur,

• niet over gedrag! Wat verkiest de coachee in situaties waarin hij volledig vrij is.

• Spreek tijd, plaats en duur van het komende gesprek af.

• Selecteer een kamer waar u niet gestoord zult worden en wat gelijkheid tussen jullie aangeeft.

• Plan voor het eerste gesprek voldoende tijd. Ga uit van 1½ uur.

Voorbereiding

• Bekijk online het resultaat van de vragenlijst. Bij ‘gelijke stand’ geven de PB-vragen de doorslag.

• Welke dimensies liggen dicht bij elkaar? Waar wil je op inzoomen in het gesprek?

• Zorg dat het boek ‘Inzicht in Jungiaanse Typen’ bij de hand is; dit heb je nodig om te komen tot het ‘ware’ type. Als jij het handig vindt kun je ook een JTI® presentatie gebruiken in het proces.

Het gesprek - doel en inhoud
Het doel van het gesprek is om de coachee kennis te laten maken met de verschillende persoonlijkheidsvoorkeuren en de coachee in het proces te zetten om te komen tot een passend
en herkenbaar profiel. Het komen tot een ‘type’ is daarbij het resultaat. Niet het doel!

1. Neem de coachee mee in de typologie van Jung.

2. Bespreek per dimensie de verschillende voorkeuren en illustreer dit met voorbeelden. Maak eventueel gebruik van JTI®-presentaties. Laat de coachee per dimensie inschatten wat zijn natuurlijke voorkeur is.
3. Kijk vervolgens naar de uitkomst van de vragenlijst. Ga op zoek naar overeenkomsten en verschillen. Laat de coachee het gekozen profiel lezen in het boek ‘Inzicht in Jungiaanse Typen’. Bij twijfel tussen twee profielen is het een idee om de typedymaniek uit te tekenen of de temperamenten uit te leggen..

4. Sluit het gesprek af, geef eventueel het fysieke boek mee en plan een volgende afspraak. Als het nodig is, pas dan het profiel aan in www.onlinejti.com. Mail de coachee vervolgens het resultaat van de vragenlijst, een uitgebreide rapportage van zijn type en het digitale boek ‘Inzicht in Jungiaanse Typen’. Een tip is om de coachee een opdracht mee te geven.

Bijvoorbeeld:

Lees het typerapport:

• Arceer wat je herkent
• Bedenk voorbeelden bij de herkenning (dan gaat het leven)
• Welk inzicht geeft dit ten aanzien van de hulpvraag?

Het gesprek - doel en inhoud
De coachee heeft het persoonlijke type rapport gelezen. Ook heeft hij de opdracht uitgevoerd. Geef in dit gesprek de coachee het woord. Ga op zoek naar herkenning in hetgeen hij gelezen heeft, vraag om praktische voorbeelden en ga samen de betekenis van het voorkeursprofiel onderzoeken gericht op vraag.

Stel verdiepende vragen. Bijvoorbeeld:

• Wat zijn de sterke punten van het type? Kan de coachee deze herkennen?
• Wat zijn de zwakke punten van het type? Heeft de coachee hier ervaring mee?
• Hoe wordt het type ervaren? Voorbeelden uit het dagelijks leven. Gevolgen van het type.
• Wat interesseert je? Wat motiveert jou? Wat maakte je moe?
• Welke mensen irriteren je, maken je moe? Wat kom je tegen in de relatie met je partner? Je baas? Je collega’s?
• Wat gebeurd er bij stress?
  

Ook het gedrag en de houding die tijdens het gesprek worden waargenomen, kan iets zeggen type van de coachee.

Leg de coachee vervolgens uit dat het voorkeursprofiel dynamisch is. Maak daarbij gebruik van het coachingsformulier. Vul deze terplekke in en gebruik - waar mogelijk - de woorden van de coachee die jij in zijn of haar gesprek gehoord hebt.

Alles wat voor goede doeleinden kan worden gebruikt kan ook gebruikt worden om mensen te beschadigen. Psychologische type theorie en de Jungian Type Index beleven een groeiende populariteit. Helaas is ook te constateren dat er een groeiend misbruik gemaakt wordt van de Typetheorie en de JTI. Het doel van dit verhaal is om jou bewust te maken van de daarmee verbonden vragen en als vervolg daarop een gezonde basis te scheppen voor een ethisch gebruik van de Typetheorie, zoals het Jung voor ogen stond.

Gebruik en misbruik van Type

De coachee heeft het persoonlijke type rapport gelezen. Ook heeft hij de opdracht uitgevoerd. Geef in dit gesprek de coachee het woord. Ga op zoek naar herkenning in hetgeen hij gelezen heeft, vraag om praktische voorbeelden en ga samen de betekenis van het voorkeursprofiel onderzoeken gericht op vraag.

Er wordt dikwijls verwezen naar verschillende «concepten» voor psychologische types zonder ernaar te verwijzen dat het Jung was, die de Typologie ontwikkeld heeft. Verschillende vragenlijsten en theorieën, die claimen dat ze u het perfecte typeprofiel geven zijn geconstrueerd. Als iemand uitspraken “leent’ van de JTI® dan is dit een schending van het copyright. Het is belangrijk misvattingen omtrent de Typologie te voorkomen. Het gaat tegen ethische principes in mensen met ‘verkeerde’ voorkeurstypen op te zadelen. Niet valide instrumenten en onbevoegde consulenten kunnen verwarring scheppen, vooral wanneer geclaimd wordt dat het juiste type altijd voortkomt uit de vragenlijst.

Als voorbeeld van misbruik van de JTI®noem ik een groep, die feedback zou krijgen. De JTI® geaccrediteerde consulent gaf feedback op basis van wat staat beschreven in het boekje ’Inzichten in Jungiaanse Typen’. Hij gaf de groepsleden aan dat als ze zich prettig voelden bij de beschrijving dan kenden ze zichzelf al goed. Was dit niet het geval dan is het raadzaam hun zelfbeeld aan te passen aan de JTI® resultaten.

Deze wijze van communiceren is volstrekt verkeerd. De filosofie achter de JTI® is juist dat iedere persoon zelf besluit welk voorkeurstype het best past, niet de vragenlijst of consulent. De JTI® kan wel bijdragen tot een krachtiger zelfbeeld en de persoon een goede basis, een goede indicatie geven voor reflectie, maar nooit weet de JTI® beter dan de persoon zelf welke voorkeur hij/zij heeft.

De scores zijn bron van veel misvattingen., waardoor foute interpretaties kunnen voorkomen. Bijvoorbeeld: een hoge score op iNtuition kan geïnterpreteerd worden dat een persoon meer iNtuition heeft of een heel grote voorkeur voor iNtuition heeft. De score op de JTI® geeft echter geen indicatie van sterkte, hoeveelheid of kwaliteit van een bepaalde vaardigheid – alleen maar een indicatie voor de duidelijkheid van iemands voorkeur. De juiste interpretatie van de JTI® scores dienen ‘conservatief’ te zijn: JTI®geeft minder dan 100% correcte vaststelling van het hypothetische ‘ware’ type van het individu. De scores kunnen door diverse aspecten worden beïnvloed en mogen nooit als absolute waarheid worden gezien.

De psychologische mindset, die het meest beschadigd in het gebruik van Typen is het vooroordeel. Het vooroordeel kan variëren van algemene uitspraken als goede en foute types tot een meer genuanceerd beeld: dat sommige typevoorkeuren beter functioneren dan andere. Meestal zijn dergelijke voorbeelden niet zo bedoeld, en soms is de persoon, die deze uitspraken doet zich nauwelijks bewust van het vooroordeel, wat hiermee gepaard gaat. Het kan iedereen gebeuren dat Types, die lijken op de eigen voorkeuren een voordeel krijgen boven typevoorkeuren, die verder van ons afstaan. Dit verklaart soms de miscommunicatie bij de beschrijving van voorkeurtypes en functies. Daarom dient iedere professional, die Typevoorkeur gebruikt, een diepgaande kennis te hebben van de achterliggende theorie en van alle Typevoorkeuren, hun kracht, zwaktes en ontwikkelingsbehoeftes. Dit om te voorkomen dat er toch onbewust een voorkeur ontstaat of doorschemert in de bespreking van de feedback.

Loopbaanadviseurs maken soms dezelfde fout, wanneer ze de client vertellen dat ze bepaalde functies beter kunnen vermijden vanuit het voorkeurstype. Misschien is dit voorkeurstype niet gebruikelijk bij een bepaalde functie en komt de adviseur daarom tot deze conclusie. Wat echter gedaan moet worden is een verdieping zoeken met de client om erachter te komen wat de vereisten zijn in deze functie, wat de verwachtingen van de client zijn, zijn of haar doelen in het leven en mogelijkheden voor verdere ontwikkeling, tevredenheid in het werk, etcetera. Als de client zijn/haar keus bewust maakt, gebaseerd op concrete en realistische informatie over wat een bepaalde functie betekent, dan kan ook een ‘zelden’ voorkomend voorkeursprofiel voor deze functie iets betekenen wat men eerder van andere voorkeurstypes zou verwachten vanuit statistische gegevens.

Wanneer consultants bepaalde beroepen uitsluiten kan het gebaseerd zijn op een oversimplificatie en beperkt begrip van de typetheorie. Dit kan tot de hypothese leiden dat een ESTJ georiënteerd persoon wel uitmuntend moet zijn in bedrijfswetenschappen en administratieve beroepen en nooit consulenten of onderwijzers kunnen worden, omdat dit is voorbehouden aan ENFP georiënteerde personen.

Iedere keer als je Typologie gebruikt om te beperken heb je de theorie onvoldoende begrepen en heb je een vereenvoudiging gemaakt van de unieke mens. Het verraadt ook een gebrek aan begrip wat Typologie werkelijk is. Een beperkte kennis van de Typologie kan daarom gevaarlijk zijn voor die mensen, die van hen feedback krijgen.

Een ander misbruik is om commerciële redenen de JTI® online af te laten nemen en de resultaten door te mailen zonder verdere interpretatie. Dit wordt door professionele instituten als onethisch en onaanvaardbaar beoordeeld.

Tenslotte kan verkeerd gebruik van de JTI® een gevaar opleveren voor paren, die gecounseld worden. Dit gebeurt als op basis van de resultaten uit de vragenlijst geconcludeerd wordt dat bepaalde voorkeurstypes nu eenmaal niet samengaan. Dit is een misvatting. De typetheorie zegt niets over verliefdheden of aantrekkingskracht. De waardering van diversiteit en het stimuleren van de dialoog met mensen, met andere voorkeurstypen dan de onze, is de goede manier om kennis over Typen te gebruiken.